السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)

89

تفسير هدايت (فارسى)

كردن آنها و حفر كردن پناهگاهها و مخازنى در همان كوه‌ها بنا كردند . . . و سرنوشت آنان نيز دمار و نابودى بود . « وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ - و ثموديان كه سنگها را در دره‌هاى ميان كوه‌ها بريدند . » [ 10 ] و عاد و ثمود و قصهء بر افتادن ايشان در نزد اعراب جزيرة العرب معروف است ، بدان سبب كه در دو طرف جنوب و شمال آن منزل داشتند ، اما آل فرعون از شهرت جهانى برخوردار بودند / 92 و اعراب داستان ايشان را از اهل كتابى كه با آنان پيوستگى داشتند شنيده بودند ، و قرآن به تفصيل از آنان در جاهاى ديگر فراوان ياد كرده است ، و در اين جا به اجمال چنين آمده است : « وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ - و فرعون صاحب ميخها . » گفته‌اند ميخهاى ( اوتاد ) و اركان سلطنت وى از سپاهيان و اموال و روشهاى تسلط بر ديگران بوده است ، و به قول بعضى ديگر : فرعون مردمان را با كشيدن و بستن به چهار ميخ تا اين كه جان بدهند آزار مىداده است ، و به همين گونه همسرش آسيه و آرايشگر دخترش را به قتل رسانيد ، و به همين جهت ذى الاوتاد خوانده شده است ، و به گفتهء ديگرى ساختن اهرام مصر كه شبيه ميخ است سبب اين نامگذارى شده است . . . و به هر صورت ، فرعون چنان مىپنداشته است كه اين ميخها او را از سرنوشت حتمى كه در پيش دارد نجات خواهد داد . [ 11 ] ظاهرا مقصود در اين جا از فرعون آل فرعون است ، يا او و كسانى است كه تأييد او مىكردند و از همين روى پروردگار ما دربارهء آنان چنين گفته است : « الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ - كسانى كه در شهرها به طغيان و گردنكشى پرداختند . » و از آن جهت چنين است كه آدمى قدرت محدودى براى تحمل فشارهاى تملك را دارد : گروهى با مال و نعمتى اندك سر به طغيان بر مىدارند ، و بعضى چنان‌اند كه اگر همهء دنيا را مالك باشند ، مىتوانند به فرزانگى و پيروى از عقل